Gümüş suyunun kullanım tavsiyeleri hakkında sıklıkla gelen sorulardan bir tanesi; Gümüş Suyu Dil Altında Neden Bekletilir? sorusudur. Gümüş suyu kullanımında etkinliğini artırarak, neticesini kuvvetlendirecek en önemli husus, gümüş kan dolaşımına dahil olana kadar ki süreçte mümkünse hiçbir şekilde su veya gıda ile temas etmemesidir.
En Etkili Emilim Mekanizması: Dil Altı ve Bukkal Emilim
Dil altı ilaç uygulamasında ilaç dil altında çözünür ve aktif içerikler hızlı ve yüksek dozlarda kan dolaşımına dahil olur. Bukkal emilimde ise ilaç diş eti ve yanak dokusu arasından kan dolaşımına geçer. Bu emilim mekanizması, klasik yutulma ile karşılaştırıldığında, mide ve bağırsak rotasında mide asidi, çeşitli gastrik sindirim salgıları ve gıda ile etkileşime girmeyeceğinden dolayı ilk-geçiş mekanizmasına maruz kalmadan bünyeye dahil olur. Dikkat çeken önemli husus, sindirim sistemi üzerinden emilen içerikler “portal damarı” adı verilen damar ile karaciğere aktarılır. Alınan ilaç dolaşım sistemine geçtiğinde başlangıçtaki doza kıyasla çok az bir miktarı alınmış olur. (Mark Kester PhD, Kent E. Vrana PhD, in Elsevier’s Integrated Review Pharmacology (Second Edition), 2012)
Tüm Gümüş Suyu Dil Altında Emilim Sağlar mı?
Hayır, sağlamaz. Dil altı iyon kanalları vasıtası ile emilim sağlanabilmesi için, nano gümüş taneciklerinin, ebadı, taşıdığı yük tipi ve miktarı, bileşik veya elemental yapısı ve tanecik yüzey nitelikleri gibi fizikokimyasal faktörler etkilidir. Tanecik ebadı küçüldükçe mukoza dokusunda daha derine işleme kabiliyeti artığı gibi, taneciğin taşıdığı yük tipinin negatif olması da daha yüksek emilim sağlar. Katyonik yani pozitif yüke sahip taneciklerin anyonik yani negatif yüke sahip taneciklere nazara doku derinliklerine işlemediği ve çok düşük emilim sağladığı kanıtlanmıştır. (Chen et al., 2010; Yuan et al., 2011; Mouftah et al., 2016; Patil and Devarajan, 2016; Xu et al., 2018). Bu durum sadece ağız içi mukoza için değil aynı zamanda alt gastrointestinal sistem için de geçerlidir (Hua et al., 2015). Anyonik nano tanecikler doku ve doku arası yapılarda mukus ile daha düşük elektrostatik etkileşime sahip olması sebebi ile dil altı iyon kanalları derinliklerine daha rahat nüfuz edebilmektedir. (Hua et al., 2015). Diğer önemli husus gümüş tanecik ebadı ne kadar küçülürse nüfuz derinliği,emilim oranı ve taneciğin hareket kabiliyeti de aynı ölçüde artar(Holpuch et al., 2010).
Dilaltı Emilimin Önemi Nedir? Gümüş Suyu Dil Altında Emilim Sağlar mı?
2008 yılında yayınlanan Dilaltı İlaç İletimi konulu bilimsel yayında da ele alındığı üzere, dil altı iyon kanalları, intramüsküler ve intravenöz enjeksiyon gibi en hızlı ilaç iletim modellerindendir. Bukkal ve Dil altı iyon kanalları (Ion Channels,Br J Pharmacol. 2011 Nov,2011) iletim mekanizması ilk-geçiş metabolizmasına maruz kalmadan hızlı şekilde kan dolaşım sistemine dahil olur. Bundan dolayı kardiyovasküler ilaçlar, ağrı kesiciler, aşılar (The sublingual influenza vaccine.J.Reina,2018) gibi aktif farmakolojik unsurların iletiminde sıklıkla tercih edilir. Özellikle kalp krizi gibi acil müdahale gerektiren durumlarda direkt ve ani etki sağlanmasına olanak tanır. Dil altı iyon kanalları bu sebeple önemlidir.
İlk Geçiş Metabolizması Nedir?
Bir ilaç yutulduğunda, sindirim sistemi tarafından emilir ve dolaşım sisteminden ve dolayısıyla karaciğerlerden geçer. Karaciğer birçok ilacın metabolizmasından sorumludur. Bazı ilaçların çoğu karaciğer tarafından metabolize edilir ve sadece az bir kısmı sistemik dolaşım sistemi ne girer. Bu şekilde biyoyararlanımları düşer. Çok az miktarından faydalanılmış olur. Dil altı ağrı kesici uygulamaların daha etkili ve daha kapsamlı netice vermektedir (Stanley F. Malamed DDS, in Sedation (Fifth Edition), 2010) (Sublingual, Transdermal, and Intranasal Sedation). 2010 ve 2018 tarihli yayınlarda ameliyet sonrası veya kansere bağlı gelişen orta-ileri düzey ağrı kesicilerin uygulanmasında dilaltı emilimin kas içine (IM) yapılan enjeksiyonlar kadar etkili olduğuna değinilmektedir. (First Pass Effect
Timothy F. Herman; Cynthia Santos,2022)
Gümüş Suyu Dilaltında Emilim Sürecini Etkileyen Fizyolojik Faktörler Nelerdir?
- İlacın Temas Süresi: Emilim yüksek oranda ilacın dil altı ve ağız için bölgede kaldığı süreye bağlıdır. İlacın sunum şekli; tablet, film, sprey vb. formlarda olabilir. Bu formlar ilacın emilim öncesinde parçalanma ve çözünme mekanizmalarına bağlı olarak belirlenir. Dolayısı ile bireyin ilaç emilimi tamamlanana kadar su veya gıda tüketmemesi istenir (De Boer et al., 1984; Allen et al., 2011). Ayrıca dilaltı emilim için tasarlanan içeriklerin yutulması etkinliğini ciddi oranda düşürür. Bu uygulama bazı hastalarda ve özellikle küçük yaştaki çocuklar için zor olabilir. Gümüş suyu dil altında bekletilmesi ile daha uzun temas süresi sağlanmış olur.
- İlaç Emilimi: Etkili emilim sağlanması için ilacın hydrofilik ve lipofilik niteliklerinin dengede olması gerekir. (De Boer et al., 1984; Allen et al., 2011; Brunton et al., 2018). Bu husus, ilacın ağız içi salgılarda çözünebilir olması ve ağız içi epitel membranlardan pasif difüzyon ile geçebilmesi için yüksek lipid çözünürlüğüne sahip olması anlamına gelir. Bu yöntem özellikle düşük ve orta moleküler ağırlığa sahip ilaçlar için idealdir. (De Boer et al., 1984; Allen et al., 2011; Brunton et al., 2018). Son olarak, sigara içilmesi, ağız içi damarlarda daralmaya sebep olarak kan akışının ve iletimin ciddi oranda yavaşlamasına sebep olduğu için dilaltı ve ağız içi (bukkal) ciddi oranda düşürür.
- Tükürük pH Değeri: Tükürük salgısı pH değeri, ilacın iyon durumu üzerinde etkiye sahiptir. İlaç molekülleri, fizikokimyasal özelliklerine bağlı olarak, ağırlıkla hücre içinden veya hücreler arasından pasif emilime tabii olur. (De Boer et al., 1984; Allen et al., 2011; Brunton et al., 2018). Hücreler arası difüzyon, ilacın lipid çözünürlüğüne bağlı olarak en yaygın mekanizmadır. Bu yüzden, emilim sağlanması için en ideal durum molekülün iyonize olmadığı yani lipofilik formda olmasıdır. Dil altı ve bukkal emilim için, tükürük pH değerinin ortalama nötr değerlere sahip olmasından dolayı ilacın yüksek pKa değerine yani yüksek çözünürlüğe sahip olması beklenir. Ayrıca tükürük pH değeri, gıda ve içecek gibi çevresel faktörlere veya ağız içi enfeksiyonu gibi kişisel faktörlere bağlı olarak geçici süreyle emilimi etkiler derecede değişebilir (Baliga et al., 2013). kolloidlerinin uygun lipofilik ve hidrofilik dengeye sahip olması dil altı ve bukkal emilim için önem arz eder. Gümüş suyu dil altında emilmesi için uygun moleküler yapıya sahip olması gerekir.
- Tükürük Salgı Hızı: Tükürük salgı akışı miktarı, ilacın parçalanma ve çözünme süresini etkilemesinden dolayı bukkal ve dil altı emilim mekanizması için önemlidir. Örneğin, ağız kuruluğu mevcut olan kişi için emilim çok düşük olacaktır. Diğer yandan tükürük salgısının normalin çok üzerinde olması da yutkunma reflexini tetikleyerek, ilacın emilim sağlamadan yutulmasına sebep olacaktır. Tükürük salgılanma hızı, bireyin yaşı, kullandığı ilaçlar ve mevcut sağlık durumu (ör: Sjögren’s Sendromu, Saliva flow can be affected by age, medications (e.g., anticholinergic drugs), and medical conditions (e.g., Sjögren’s syndrome, çeliozis, yanan ağız sendromu, dehidrasyon, dehydration, disfazi(yutma güçlüğü), çiğneme sorunları) (Dawes, 1987; von Bultzingslowen et al., 2007). Gümüş suyu dil altında emilim hızı, halihazırda sıvı olması sebebi ile tükür salgı hızı ciddi etki etmez.
Tıbbi literatürde yer alan gümüş ile ilgili diğer klinik ve tıbbi çalışmalara ulaşmak isterseniz Bu linke tıklayarak Amerikan Ulusal Tıp Kütüphanesine ulaşabilirsiniz. Güncel bölümleri takip etmek isterseniz buraya tıklamanız yeterli olacaktır.
